Đêm Hội An. Có lẽ là lần đầu ta đến với Hội An. Chiều Đà Nẵng cho một chuyến hành trình không hẹn trước. Tiết trời âm u. Chỉ một màu nhàn nhạt, đủ để cho ai trôi đi  đôi niềm lãng mạn mơ hồ.

          Dọc con đường ven biển về với những miền quê chưa bao giờ ta đặt chân đến. Phố Hoàng Sa chạy dài với biết bao nhiêu là công trình sang trọng đã và đang thi công. Những nhà hàng, khách sạn đồ sộ, hầu như của người nước ngoài với liên doanh. Bàn tay và sức lực của con người, tiền của thật ghê gớm. Tất cả chỉ phục vụ cho con người mà thôi…

          Đến Điện Bàn thì khác hẳn. Những làng chài ven biển cũng lắm nhọc nhằn. Như ở những làng chài quê hương. Những đứa trẻ xứ biển cứ đen nhẻm. Chúng tắm gội chuẩn bị cho một trung thu nhiều mong chờ. Những ngôi nhà tạm ven đường cứ trôi đi theo vòng bánh xe quay. Những mái tol rỉ sét đen xì bởi nước biển. Những hàng quán bên đường và những cô chủ đang bận rộn cho đêm trung thu.

          Đến Hội An vào chiều chập choạng. Gửi xe và lang thang những phố cổ. Những ngôi nhà nhô ra đường những mảng gỗ những cột nhà xưa bóng loáng, nhẵn bóng. Nhà thấp và rêu phong. Hàng quán bày la liệt những hàng hóa phục vụ cho khách du lịch vãng lai. Loáng thoáng những tên phố đọng lại trong tiềm thức. Khoảng cách hai bên phố thật ngắn. Co lẻ hơn cả 36 phố phường Hà Nội. Ấm áp những khói hương, phảng phất hoài niệm. Người hướng dẫn bảo mấy anh em ghé vào một ngôi nhà cổ được thành phố công nhận, có đề bảng hẳn hoi. Nhưng vé vào thăm đắt quá. Đành quay ra. Chỉ được ngó nghiêng vào bên trong. Thấp thoáng những ban thờ, Gụ , sập, Trần thấp lè tè. Ông chủ gầy gò nhỏ nhẻ điều gì đó nghe chẳng rõ, và khách quay đi.

          Loanh quanh những phố cổ ngắn độ gang tay. Nhóm có mấy người mà đi cứ đụng đầu. Đến chùa Cầu, ngắm nghía. Đúng là một kỳ tích có một không hai. Nghe bảo của người Nhật xây mấy năm ròng mới xong. Chùa đặc biệt bởi làm trên cầu bắc qua một con sông bé tý. Lưu một tấm ảnh làm kỷ niệm.

          Những con phố cổ có lẽ ấn tượng nhất trong lòng du khách. Nhà nào cũng cúng đêm rằm. Mùi khói hương lan tỏa khắp các con phố nhỏ. Khói hương làm nao lòng cho người xa xứ. Nhớ lắm những chiều cuối năm, mọi nhà nôi nức cúng tất niên tiễn đưa một năm cũ đi qua. Những căn nhà cổ gợi cho ta một miền ký ức. Quê mình và những trang sách một thời say đắm. Nhà nhỏ thấp, nhiều phòng, cách bài trí mang đậm phong cách xưa. Ngắm, ai mà chẳng phảng phất chút hoài niệm mơ hồ. Lòng cứ nao nao trôi đi giữa hư và thực. Chen lẫn những kiểu gotich phương Tây của Pháp, với kiến trúc mái vòm là những ngôi nhà mang đậm phong cách phương đông Tàu, Việt và Nhật. Tất cả hòa quyện vào nhau tạo thành những mảng màu đa sắc. Cũng có vài căn nhà bất chợt hiện ra giữa cái cổ kính là những chạm trổ rất hiện đại. Nghe nói sắp tới sẽ có cách hướng cổ của thành phố từ những căn nhà.

          Vài đứa bé con đem những chiếc trống cơm ra ngoài hiên gõ nhịp trống lân. Giống mình ngày xưa quá. Chúng thật dễ thương.

          Rồi đêm. Một khoảng trời rực rỡ đèn lồng. Đủ loại đèn, To, nhỏ, trên cao dưới thấp. Đỏ, hồng xanh, trắng. Thành phố đang tận dụng điểm mạnh thu hút khách thập phương. Tây ta dập dìu dưới cơn mưa thu, mỏng, nhẹ đủ gợi chút cổ xưa của một thời của những chú Khách đã sống rất hoàng  kim nơi này.

          Bên sông Hoài. Làn  nước đỏ ngầu phù sa. Sông cũng hẹp và không hiện đại lắm. Những chiếc thuyền đánh cá trú đậu giữa dòng. Lưới và thuyền cứ ngồn ngộn trên sông nước lững lờ. Cách làm dịch vụ du lịch của người  dân nơi này cũng thật là thú vị. Chỉ là những chiếc thuyền lá đơn sơ, không trần không mui, giản đơn với mấy chiếc áo phao mà họ đứng dưới sông gọi lên chào mời chúng tôi. Trông thật tội nghiệp làm sao. Có mấy ai ghé mạn thuyền trôi theo con nước lững lờ đỏ ngầu kia. Khác lắm với thuyền rồng sông Hương một lần ta đã ghé thăm năm xưa.

          Và đêm hoa đăng. Thành phố tắt điện cho hoa đăng rực rỡ trên sông nước. Những đứa bé con nhỏ thó để những đóa hoa rất giản đơn trong chiếc thúng nhà mình và thắp nến chào mời. Có lẽ những mẹt thúng ấy hôm sớm mẹ đem hàng bán chợ hàng rong. Cũng không có thời gian mà mua mấy đóa hoa  thả xuống dòng sông. Vội vã ghé vào hàng nước mía bên chợ đêm mà ngắm, lắng nghe. Tiếng trống múa lân rộn ràng kháp các con phố cổ đến nửa cách tân. Có cô gái thật xinh ngồi bên vỉa hè cho một họa sĩ đồng quê vẽ chân dung. Có những bà cụ nép bên vỉa hè bán những quà bánh rất cổ tích. Bánh bột mì chiên phết đường, bánh nướng trên lò than rực hồng. Có cụ bà bán thứ bánh gì mà rao rất lạ. Toàn tiếng lóng Tàu thì phải. Những cô hàng xén co ro chào mời khách mua cho vài thứ hàng tự làm để bán đêm trung thu. Chưa phải tiết đông sang nhưng heo may xao xác bên thềm phố cổ…Mưa bay lất phất. Những nhà hàng hiện đại nhô ra đến ven đường với lời chào mời tiếng tây ta nghe thật buồn cười. Bia gì ở Sơn Trà có mươi ngàn mà đề bảng đến 44 ngàn. Đắt thế. Thì ra cho khách Tây vãng lai đấy.

          Ghé một hàng quán ven sông ( vô số những hàng quán ven sông bán quà đêm) mỗi người bưng một tô cao lầu ăn trong cảnh nhập nhoạng của những ngọn đèn dầu. Cũng chẳng biết họ làm những gì trong đó. Nghe có vài mảnh bánh tráng quê mình. Chút mì quảng, một lát bún cá, ít tương. Trộn mãi, thêm chút tương ớt. Mấy gắp là hết cao lầu. Đứa bạn bảo cho em một cao lầu nữa! Cả đoàn bảo ăn lấy hương vị thôi. Thế mà khách cao sang cũng xúm vào mua, ăn, xì xụp. Thú vị biết bao.

          Về với Sơn Trà. Con đường hun hút. Mưa tả tơi. Mưa mịt mùng. Ướt nhẹp. Về đến căn phòng. Chao ôi là vắng vẻ. Lap top thì hỏng hóc. Đem đàn gảy vài bản tình ca cho vơi sầu muộn. Đêm ĐN lại lặng yên.  Mưa rì rào suốt đêm sâu. Có tiếng trống trung thu thì thùng trong giấc ngủ chập chờn.